Ieder jaar krijgen bijna 700.000 mensen in Nederland een bloedtransfusie met gevaarlijke hoeveelheden afweer cellen van de bloed donor, vaak slachtoffers van ongevallen of personen die een operatie ondergaan. Maar ook patiënten die worden behandeld voor kanker of (kwaadaardige) bloedziekten.

De afweercellen – de zogeheten lymfocyten – van gezonde bloeddonoren zien de cellen van de ontvanger van het bloed als ‘vreemd’ en ’verschillend’. Met als gevolg dat de donor- en de ontvanger-lymfocyten elkaar bevechten.

Een zieke patiënt, die in korte tijd veel transfusies krijgt, kan deze strijd soms verliezen en krijgt dan binnen 30 dagen te maken met een Graft-versus-host reactie. In het Engels: Transfusion Associated Graft versus Host Disease, ook wel verkort tot TaGvHD.

Bij deze aandoening worden de weefsels van de ontvanger (host) aangevallen door de witte bloedcellen uit het donorbloed (graft). De symptomen zijn onder meer koorts, huiduitslag, lage bloeddruk, laag aantal bloedcellen, diarree en leverbeschadiging. De complicatie kan dodelijk zijn, maar er komen ook ernstige niet dodelijk aflopende GvHD vormen voor, zoals chronische immuun deficiëntie.

Alle vormen van GvHD na bloeddonor transfusies kunnen worden voorkomen door het bloed, voordat het wordt toegediend, met een hoge dosis te bestralen. Dit bestralen van bloed gebeurt volgens Phase2Therapy vooralsnog te weinig.

Door bloedtransfusies te bestralen kan TaGvHD volledig worden voorkomen omdat afweercellen wel, en rode bloedlichaampjes en bloedplaatjes niet gevoelig zijn voor straling.

P2T adviseert om vrijwel alle bloedtransfusies te bestralen. Dus zowel de acute vorm, de vertraagde vorm – waarbij patiënten overlijden na 30 dagen – als de chronisch vorm, waarbij het immuunsysteem niet meer goed functioneert na 100 dagen.

AANPAK & RESULTAAT

P2T heeft een nieuwe manier van bloedbestraling gevonden, waarbij binnen een half uur 20 bloedunits met een homogene dosis bestraald kunnen worden. Hiervoor is patent aangevraagd. Hiermee wordt het mogelijk om patiënten die dagelijks meer dan 1 bloedtransfusie nodig hebben, toch bestraald bloed te geven.

De enige groep die onbestraald bloed hoort te krijgen zijn patiënten die op de wachtlijst staan voor een nier, hart of lever transplantatie.

Door deze wijze van bloedbestraling kunnen jaarlijks in Nederland meer dan 100 dodelijke Graft versus Host reacties worden voorkomen. Maar ook het aantal langdurige intensive care opnames van patiënten met TaGvHD zal aanzienlijk verminderen.

PROJECT MANAGEMENT

Projectleiders P2T / Hoofdonderzoekers

Huib Vriesendorp
Rob Vriesendorp
Chris Ulrich
Willem Geerlings

 

Onderhandelingen met het MCH Westeinde Ziekenhuis zijn gestart. Het project kan simultaan in andere ziekenhuizen worden uitgevoerd.

SYMPTOMEN

TaGvHD komt percentueel vaker voor bij kinderen dan volwassenen. En bij meer bij mannen dan bij vrouwen. Symptomen zijn ernstig en kunnen dodelijk zijn.
Bron: ‘Radiation Chimeras’ 1967, Academic Press – D.W. van Bekkum en M.J de Vries.